Cartlanna Clibe: stair

An Gorta Mór: cúnamh ó SAM

Eolas is pics ón alt seo le Timothy J. Sarbaugh.

Ins na 1800daí bhí na mílte ag fáil bháis ón nGorta in Éirnn is tháinig an scéal go Meiriceá faoi.

Ghlaoigh an Seanadóir Henry Clay i 1847 ar mhuintir SAM bheith flaithiúil is cúnamh a thabhairt do dhaoine in Éirinn a bhí ag fáil bháis ón nGorta Mór.

D’fhreagair na daoine. Tháinig neart airgid is cúnamh go hÉirinn trí Chumann na gCarad. Sheol siad 118 árthaí go hÉirinn le $545,145 de chúnamh ar bord. Sin atá i dtuarascáil faoi.

Ar ndóigh bhí daoine eile a thug cúnamh go díreach do dhaoine in Éirinn, dá muintir sa bhaile srl is tá chuile sheans ann gur fhág cúnamh ar luach na milliúin dollair Meiriceá ag an am. Tuigimid go raibh daoine iontach flaithiúil ag an am ach b’shin na daoine. Céard a rinne rialtas Mheiriceá go hoifigiúil?

Is beag meas atá agam ar an Uachtarán James Polk mar gheall ar an gcaoi ar ghoid sé talamh ó Mheicsiceó. Tuigim go raibh sé glic faoi ach bhí sé as bealach is tá daoine ag fulaingt fós mar gheall air anseo.

Chuala Polk agus a Rúnaí Stáit James Buchanan faoi chúrsaí in Éirinn. Mar a tharlaíonn anseo go minic, d’fhéach siad ar an fhadhb mar bhealach le airgead a dhéanamh. Is bia gann in Éirinn, d’fhéadfadh siad bia SAM a dhíol d’Éirinn.

Bhí George Bancroft, an fear a scríobh History of the United States from the Discovery of the Continent, i Londain mar aire SAM idir 1846 agus 1849. Scríobh sé go díograsach i 1846 go raibh an-éileamh ar mhin bhuí ó SAM. Dar le Bancroft, bheadh an Bhreatain ag brath ar SAM níos mó ná mar a bheadh SAM ag brath ar Shasana, rud a bheadh go maith do SAM. Chonaic sé saibhreas do SAM ann

D’aontaigh oifigeach consalachta SAM i mBaile Atha Cliath, Thomas Wilson, le Bancroft. Bhí airgead le fáil as. Is roinn sé a thuairim leis an Uachtarán Polk.

De réir an consalach i mBéal Feirste, Thomas Griffin, bheadh Éire ag méadú na hearraí a iomportáil sí ó SAM faoi dhó. Deis iontach brabús mór a bhaint amach a bhí ann.

Is na daoine seo ag comhaireamh airgid ina gcinn roimh réidh, bhí díospóireacht i gComhdháil SAM faoi ar chóir nó nár chóir cúnamh a thabhairt d’Éirinn. I Feabhra 1847, léirigh feisire Washington Hunt ó Nua Eabhrac a phlean le cúnamh a thabhairt do na hÉireannigh don gComhdháil. Bhí sé ag iarraidh go gcaithfidís $500,000 le cúnamh a cheannach is a sheoladh go hÉirinn. Léigh siad é faoi dhó. Cuireadh go coiste speisialta é. Labhair an feisire Charles Ingersoll ó Pennsylvania amach ar a shon. Luaigh sé tábhachtacht na hÉireannaigh i stair SAM agus an saibhreas a bhí i SAM ag an am. Faraor in ainneoin a rinne Hunt agus Ingersoll, níor éirigh leo.

Yankee Doodle's Corn Exchange(Yankee Doodle)This American cartoon praises that country's ability to feed Ireland from it's surplus grain;but it is unclear just how the destitute were expected to purchase such supplies.

Nuair a theip ar an mbille sa chomhdháil, rinne an seandóir John J. Crittenden ó Kentucky iarracht é a shábháil sa Seanad. Rinne sé trácht ar an uair a sheol an tUachtarán James Madison  £50,000 go Veiniséala i 1812 i ndiaidh crith talún ansin. Labhair sé go maith ar son na hÉireann. Fuair sé tacaíocht ón Seanadóir Thomas Clayton ó Delaware. Léigh siad os ard é trí huaire. Thug an Seanadóir Lewis Cass ó Michigan a thacaíocht don mbille freisin.

An lá dár gcionn labhair an taobh eile amach. Ba é John Niles ó Connecticut an duine ba láidre in aghaidh an bille.  Cén baint a bhí ag SAM le Éirinn? ar sé. Baint ar bith, dar leis. Fadhb na Breataine. Ba chóir don Bhreatain deighleáil leis, ina thuairim. Dá sheolfadh SAM cúnamh go rialtas Shasana, bheadh sé maslach mar bheadh siad ag cur le fios go raibh Sasana lag, an argóint a bhí aige faoi. ‘Charity begins at home’, ar Niles. Ná seol airgead do thíortha eile mar sin a dhearcadh.

In ainneoin na hargóintí d’éirigh leis an mbille sa Seanad is sheol siad go Teach na hIonadaithe é.
D’iarr an feisire Hunt go mbeadh seans aige agus ag Lewis Levin ó Pennsylvania féachaint air is sheol siad go Coiste Ways and Means é. Leag Levin amach an scéal mar bhia do dhaoine a bhí ag iarraidh cóisir a bheith acu in áit daoine a bhí ag fáil bháis den ocras.Ní raibh grá ar bith ag Levin do na hÉireannaigh.

US President James Polk (Tennessee Historical Society)

Bagairt Crosta (veto) Polk

Nuair nach ndearna siad caint níos mó air, d’iarr feisire Robert C. Winthrop ó Massachusetts agus John Wentworth ó Illinois orthu rud éigin a dhéanamh faoi ach fós ní dhearna siad tada. Sa deireadh thuig siad gur cheap an Coiste Ways and Means dá gcuirfeadh siad an bille go Polk go núsáideach sé cumhacht crosta le é a mharú.

Cheapfá go dtabharfadh Polk tacaíocht don bhille is a mhuintir ó Albain is ó Éirinn. Ach bhí sé réidh leis an bille a mharú mar níor chreid sé go mba chóir do SAM airgead SAM a úsáid mar sin. Theip ar an mbille.

1847 cash draft issued in New York to be drawn on the National Bank of Ireland- over the course of the famine hundreds of thousands of dollars were sent from America to Ireland by the Irish immigrants.

Níor sheol an rialtas airgead ná bia ach, buíochas leis an Seandóir John Fairfield, lig siad cead do dhaoine dhá bhád a úsáid le cúnamh a thabhairt d’Éirinn. An Macedonian agus an Jamestown. D’úsáid an Boston Committee for Irish Relief an Jameson is a captaen Robert Forbes le 800 tonna de bhia a sheoladh go Corcaigh. Bhí fáilte is fiche roimh an gcriú i gCorcaigh. Thóg sagart Forbes go na háiteacha ba mheasa is scríobh Forbes: ‘I would gladly forget, if I could, the scenes I witnessed…in two hours walk, I saw more actual distress and apparent poverty than I ever saw in my whole life…’

The USS Macedonian, the second of two American warships which brought food aid to Ireland in 1847.(Illustrated London News)

D’fhág an Jamestown Corcaigh is tháinig ar ais go SAM in Aibreáin 24 lá ina dhiaidh. Bhí an Macedonian fós ag fanacht i Nua Eabhrac mar bhí fadhbanna acu bia is tacaíocht a fháil. Ba é George DeKay ó New Jersey an captaen is d’iarr sé cúnamh ó Forbes nuair a d’fhill sé. Tháinig Forbes agus Bostún le chéile le bia a sheoladh go Nua Eabhrac agus uaidh sin go hÉirinn. Lán le bia, d’fhán an Macedonian SAM i Meitheamh agus tháinig siad go Corcaigh i mí Iúil. Bhí fáilte mór roimh  DeKay is le cúnamh ó Chumann na gCarad roinn siad an bia. Bhí eisceacht amháin ann. Thug siad bia go pearsanta do Maria Edgeworth ag Edgeworthstown go roinnfeadh sí an bia leis na daoine ar a estát. D’éirigh le DeKay agus an Macedonian ach bhí ar DeKay $30,000 dá airgead féin a chaitheamh san iarracht. D’iarr sé ar an gComhdháil airgead a thabhairt dó mar bhí sé chomh bocht sin ina dhiaidh ach fuair an fear bocht bás is é bocht is tuirseach sular tháinig cúnamh ar bith ón gComhdháil.

Bhí daoine i mBostún agus áiteachaí eile a thug cúnamh do mhuintir na hÉireann ach ag deireadh an lae, níor thug comhdháil Polk ach dhá bhád do dhaoine a bhí ag iarraidh na mílte a shábháil. Is mór an trua sin.
Choctaw
.Kindred Spirits le Alex Pentek

Mar a thug na Choctaw cúnamh dúinn anseo

Iontach ar fad cúnamh a fháil ó dhaoine gan mórán acu féin. Sin cineáltas.

Advertisements

Féin-Mharú: mar a Chaillimid na Dúchasaigh

Féin-Mharú an Treibh Guarani-Kaiowá Pleanáilte

Scéal ó 2012

San lá atá inniu ann tá na mílte ag iarraidh éalú ó áiteachaí ina bhfuil a gcearta caillte acu, ina bhfuil daoine ag iarraidh línte nua a tharraingt, ina bhfuil cogadh in ainm Dia amháin nó Dia eile mar dhea mar is cumhacht agus saint is cúis leis. Cén sórt domhan atá againn nach dtugann meas do dhaoine i gcruachás?

Ach ar ais go cearta agus na dúchasaigh ag fulaingt i bhfad ar fud an domhain. An scéal céanna ar bhealach. Chomh cráite sin go raibh siad réidh le fáil réidh leo féin!

Le díshealbhú, bagairt, agus ionsaí tá siad marbh le frustrachas

An Nuacht:

Tháinig an scéal eadochasach seo chugham i dtuít ó cheoltóir san mBrasaíl. D’oscail mé an nasc agus léigh mé an litir faoi na treibheanna Guarani-Kaiowá san mBrasaíl atá ag seasamh an fód don uair dheireanach. Níl acu ach dóchas go gcloisfidh breitheamh a gcás ón litir ach dáiríre ní chreideann siad sa chóras dlí agus anois b’fhearr leo bheith curtha lena muintear. N’fheadar an ndéanfaidh a namhaide fiú a leithéid dóibh.

An Litir (i leagan simplí) ón gcomhphobail de Guaráinis-Kaiowá Pyelito Kue / Mbarakay-Iguatemi:

Dírithe ag an Rialtas agus Cúirte na Brasaíle

‘Is sinne (50 fir, mná 50 agus 70 leanaí) an phobal Guaráinis-Kaiowá a thagann ó Tekoha Pyelito kue / Mbrakay . Scríobhamar an litir seo lenár staid stairiúil a mhíniú agus an beart a rinneamar a léiriú daoibh mar gheall ar an t-ordú uaibhse (Uimhir. 0000032-87.2012.4.03.6006) a bhfuaireamar ar an 29ú  lá de Meán Fomhair 2012. Fuaireamar amach go mbeidh ár bpobal ionsaithe, ráibthe, caite amach ó cheantar na habhainn, an áit ina bhfuilimid, mar gheall ar an t-ordú seo ón gcúirt náisiúnta Ashland.

Mar sin tá sé soiléir dúinn, leis an gníomh seo ón gCúirt náisiúnta, go bhfuil sibh ag cothú is ag méidiú an foréigean is ag diúltiú ár gcearta maireachtáil anseo in aice na habhainn Hovy agus freisin inár gceantar dúchasach Pyelito Kue / Mbarakay. Tuigimid go soiléir nach bhfuil i gcinneadh na cúirte seo ach cuid den chinedhíothú is sciosadh amach ár dtreibh atá i Mato Grosso do Sul…’

Leanann an litir ar aghaidh le rá nach bhfuil dóchas acu, nach gcreideann siad sa dlí agus gur fearr féin–mharú chuile dhuine beo acu ná fulaingt faoin dlí. Agus sin an rud atá beartaithe acu a dheanamh. Ar a laghad beidh siad ina ait fhéin agus impíonn siad bheith curtha lena muintear san áit sin.

Nasc: http://dialogospoliticos.wordpress.com/2012/10/20/indios-guarani-kaiowa-anunciam-suicidio-coletivo-no-mato-grosso-do-sul/

Geit:

Féin-mharú an treibh uilig? Tá sé an-deacair go deo é sin a thuiscint nuair atá meas ag daoine ar an saol.  Smaoinigh mé fhéin ar dul go an Iaráic mar chosain do na daoine ann nuair a thosaigh siad ag caint ar ‘Shock and Awe.’ Ní mharódh siad daoine ó Mheiriceá nó daoine mór le rá a bhí ag dul ann. Sin a cheap mé ag an am.  Bhí orm rud éigin a dhéanamh agus bhí sé chomh tabhachtach sin go raibh mé réidh (mar a deireann saighdiúirí go minic) an íobairt is mó a dhéanamh agus mé fhéin a chur i mbaol. Is bhí neart daoine eile ag dul ann mar chosain.

Tuigim an grá.Tuigim an frustrachas nuair nach féidir leat aon rud eile a dhéanamh. Ach ní oibríonn sé. D’fhéach mé ar an nuacht, d’éist mé le daoine, chuala mé daoine a’ rá ‘Nuke Iraq’ agus thuig mé faoi dheireadh nárbh íobair a bhí ag teastáil ach an fhírinne, labhartha go hard i ngach áit go mbainfí an cumhacht ó na diabhail gan náire, gan croíthe a mharaíonn daoine mar is cuma leo.

Mo Fhreagra:

Tá freagra agam do na Guarani-Kaiowá: ná déan é. Is cuma leo san rialtas faoin litir seo is faoi bhúr gcás. Ach má fhaigeann sibh bás beidh an bua acu. Leanfaidh siad ar aghaidh leis an dochar le grúpaí eile agus is cuma leo faoi na marbh. Tá siad bodhar is dall is ní thuigeann siad aon rud seachas a ngutha fhéin agus saibhreas $$$.

Cé go bhfuil an cás i bhfad níos measa daoibhse, chaill mé is mo chlann ár gcultúr nuair a thángamar go dtí na Stáit Aontaithe. Ach tá dóchas ann agus is féidir difríocht a dhéanamh anseo agus cúrsaí a fheabhsú. Anseo atáim ag scríobh faoi bhúr gcás i mo theanga fhéin arís. Creid nó ná creid, b’iad Meireacánaigh a thug an spreagadh dom mo chultúr a aithint arís lena suim sa Ghaeilge. Is féidir an troid a dhéanamh leis an dlí ó áiteachaí eile.

Ní neart go cur le chéile agus cé nach bhfeiceann sibhse ach an dream damanta ansin, tá níos mó daoine maithe sa domhan ná daoine gan croíthe. Ach ní labhraíonn siadsan os ard is caithfimid dul á gcuartú. Tuigeann go leor daoine bhúr gcás ach tá i bhfad níos mó daoine amuigh ansin nár chuala faoi go fóill. Seas an fód  (anseo nó ansiúd) mar a rinne bhúr muintear romhaibh. Éist leis na focail san amhrán seo agus creid iad: http://www.youtube.com/watch?v=8ebkce5ukn4

Na Samurai sa Spáinn

Coilíneacht Samurai sa Spáinn

Tuairim is ceithre chéad bliain ó shin chuaigh Samurai thar farraige ón tSeapáin go dtí an Spáinn ar thuras taidhleoireachta. Bhí sos nó dhó acu ar an mbealach i Meicsiceo.

Is sa Spáinn a d’fhan cuid de na Samurai is phós siad mná na háite. Mar sin san lá atá inniu ann, gar go Sevilla sa bhaile beag Coria del Río, fós tá daoine ón gclann Samurai sin.  Tá b’fhéidir seacht gcéad daoine i Coria del Río a bhfuil gaol acu leis na Samurai a sheol suas an abhainn Guadalquivil ó Sendai sa bhliain 1613. Is féidir iad a aithint óna sloinne: Japón nó Japón-Japón ag cuid acu (ón athair is ón máthair).

Coria del Río

I  gceannas ar a stair tá Manuel Virginio Carjaval Japón. Tá siopa rothar aige is sa siopa sin tá píosa páipéir aige ó Hasekura Rokuemon Tsunenaga (支倉六右衛門常長) a shinsear ón seachtú aois déag. Sa seomra ar chúl an siopa tá go leor leabhair aige óna shinsear a tháinig anseo san ré sin fadó.

Tosnaíonn an scéal leis an samurai seo Hasekura Tsunenaga.  Bhí cónaí air i Sendai sa cheantar ar a tugtar Miyagi / Fukushima / Iwate anois. Sin an áit a d’fhulaing is mó ón gcrith talúin, tsunami uafásach, is tubaiste núicléach an bhliain seo caite más cuimhin libh an nuacht. Ach ar ais ag an scéal.  B’eisean an chéad  toscaire oifigiúil a sheol an tSeapáin go dtí Meiriceá Thuaidh mar bhí air dul trí Meicsiceo le teacht go dtí an Spáinn. Is ní raibh sé ina aonar. Le 180 Seapánaigh eile d’fhág sé caladh Tsukinoura i Ishinomaki (Miyagi) ar bord galleon a thóg na Seapánaigh sa stíl a bhí ag na Spáinnigh. B’é an Daimyo Date Masamune a thug an t-ordú dóibh dul thar sáile.

Daimyo Date Masamune

Bhí bráthair críostaí ar bord dárbh ainm Luis Sotelo a d’oibrigh mar aistritheoir dóibh. Bhí sé ag iarraidh bheith ina ardeaspag ar oirthear na tíre lá éigin. Mar sin bhí sé ag iarraidh iad a thabhairt leo go dtí an Vatacáin freisin. Bhaistigh seisean an long an ‘San Juan Bautista’ agus thug siad aghaidh ar an fharraige mór go dtí gur tháinig siad go caladh gar go Acapulco. Thaisteal siad go cathair Meicsiceo is go Vera Cruz is lean siad orthu ar an turas.

San Juan Bautista

Ach d’fhan cuid mhaith acu sa phríomhcathair i Meicsiceo. Ní raibh anois acu ach tríocha. Faoi dheireadh shroich siad béal na habhainn an Guadalquivil sa Spáinn i 1614 ag Sanlucar de Barrameda. D’fhan siad ann seal i dteach mór ansin. Tar éis an sos beag sin lean siad orthu go Coria de Río an áit do na custaim san am sin sula ndeachaigh siad go Sevilla. Cuireadh fáilte mór rompu is thaisteal siad ar fud na tíre ina éadaí traidisiúnta. Chuaigh siad go Córdoba, Toledo agus Madrid, áit inar bhuail siad leis an rí Felipe III ach níor éirigh leo beart a dhéanamh maidir le trádáil.

An Rí Felipe III (Velázquez)

Lean siad orthu go Zaragoza, Barcelona agus an Fhrainc. D’éirigh leis an mbráthair Sotelo dul leo go dtí an Vatacáin i 1615 is bhí cómhrá acu leis an bpápa ach níor éirigh leis an post a bhi uaidh a fháil ach oiread. Bronnadh an tideal saoránah onórach ar Hasekura agus b’shin é. Ach, dáiríre bhí an t-ádh leis mar sa bhliain céanna chuaigh Galileo ag caint leis an bpápa agus bhronn siad tideal difriúil air.

An pápa Pól V (Rubens)

Chuaigh siad ar ais go Sevilla is tugadh ainmneacha nua is creideamh nua dóibh. Baisteadh Hasekura mar Felipe Francisco de Faxicura in áit Hasekura Tsunagara.  D’fhan na samurai go léir i mainistir gar go Sevilla go dtí gur shocraigh cuid acu (Hasekura, Sotelo is roinnt eile) filleadh abhaile. Shroich siad an tSeapáin arís i 1620. Ach, mo léan, ag an am sin bhí an cumhacht ag an gClann Tokugawa is bhí siad an marú na Críostaithe. Theith Hasekura go dtí na sléibhte ach dhóigh siad an bráthair Sotelo ar nós Jeanne d’Arc. Le fada an lá ní raibh a fhios ag éinne céard a tharla do Hasekura.

Hasekura ag guí

D’fhan seisear Samurai sa Spáinn agus bhí an t-ádh leo.  Phós siad mná na háite is cuireadh an focal Japón (de Japón) lena sloinne is tá sé fós ag neart daoine ansin. Bhí na Samuai sásta ach de réir a chéile rinne daoine dearmad ar a stair. Cheap daoine gur mar gheall ar iascairí a tháinig ón tSeapáin fadó a bhí an sloinne Japón sa bhaile beag. Tháinig athrú ar an scéal nuair a bhí cathair Sendai ag ceiliúradh céad bliain i 1989 is chuaigh méara Sevilla ann. Is nuair a bhí sé ann luaigh sé go raibh daoine leis na sloinne Japón i mbaile sa Spáinn. Thosaigh siad ag caint is faoi dheireadh thuig siad an stair. Anois tá gaol láidir idir Coria del Río is Sendai.

Is sin scéal na Samurai sa Spáinn.

Scannán: 12 Years a Slave

Oscar don Scannán Is Fearr 2014.

Solomon

   SAM fós ag déanamh gnáthrud de cruálacht, peaca de carthanacht agus thar aon rud eile ag moladh saint mar bhua!

Ciníochas fós fíorláidir anseo. #BlackLivesMatter san nuacht go rialta.

Seo a scríobh mé díreach tar éis an scannán a fheiceáil.

Díreach ar ais ón bpictiúrlann agus táim ag creathadh. Féach ar 12 Years a Slave nuair is féidir libh. Ba chóir go mbeadh sé feicthe ag gach dalta sa tír seo ar scoil. Míníonn an scannán seo dom cén fáth an bhfuil na rudaí a fheicim anseo i SAM a chuireann isteach chomh mór sin ann. Míníonn sé cé as a tháing tinneas SAM. Tá fearg orm agus áthas orm tar éis é a fheiceáil.

Tá fearg orm mar gheall ar stair na tíre seo agus a éifeacht ar chúrsaí faoi láthair. Tá fearg orm gur fhulaing daoine an oiread sin. Tá fearg orm nár chuala daoine a scéal i gceart go dtí seo. Tá fearg orm go bhfuil ciníochas go láidir fós sa tír. Ach nuair nach ndéantar caint air, leanann an fulaingt ar aghaidh. Níl meas fós ag daoine ar a lucht oibre sa tír seo (le eisceachtaí) agus chonaic mé go minic é is anois tá sé fíor-shoiléir dom cé as a thagann sé.

I gcuid amháin den scéal an scéal tá ar Solomon bean a lascadh. Is bean í a d’oibrigh níos mó ná éinne eile ach a d’fhulaing níos mó ná éinne freisin. B’shin an rud ba dheacra domsa a fheiceáil. Solomon ag lascadh Patsey. Go dtí seo is mé ag léamh léirmheasanna eile is léir gur chuir cás Solomon agus é ag crochadh isteach níos mó ar na fir atá ag scríobh faoin scannán. Spéisiúil, an difríocht seo.

Sa scannán nuair atá Solomon ag crochadh ó chrann is ar éigin is féidir lena chosa é a choinneáil in ann anáil a tharraingt. Tá an oiread sin faitíos ar na sclábhaí eile nach dtugann siad cúnamh dó. Leanann an lá ar aghaidh is páistí ag súgradh in aice leis. ‘Féach orm!’ atá an cuid sin den scannán ag screadadh amach. Táim anseo díreach os bhúr gcomhair agus tá sibh treanáilte gan aird a thabhairt ar chéasadh is cruálacht is daoine ag fáil bháis den ocras.

Sin peaca SAM: gnáthrud a dhéanamh de cruálacht, peaca a déanamh de carthanacht agus thar aon rud eile saint a mholadh mar bhua. Féach orainn atá ag fulaingt mar gheall air, a deireann an scannán linn mar faoi láthair tá daoine dall. Bhí Solomon féin dall ag tús an scannáin. Chonaic sé fear a tháinig isteach i siopa ag breathnú air agus thuig sé go raibh rud éigin as bealach ach d’fhan sé ciúin.

“The movie technically offers testimony on the evils of a bygone era, but it sheds light on impulses and offenses which are a part of our nation’s DNA to this day,” mhínigh Kia Makarechi san Huffington agus ceart ar fad aige. Beidh scannán eile le déanamh as seo amach bunaithe ar pheacaí SAM i dtíortha eile bunaithe ar Addicted To War.

Thuig na sclábhaí nach raibh meas ag daoine orthu. Meas do dhaoine a dhéanann obair duit sa lá atá inniu ann? Gann i SAM fós. Fíor-ghann.

Scríobh Christopher Orr san Atlantic faoin scannán: “We immediately understand that what we are witnessing is an economy predicated on the idea that human—that is, black—sweat and sinew are not merely cheap resources, but essentially inexhaustible ones, subject to careless squander.” Sin mar a bhí is sin mar atá. Inniu is iad na daoine ó theas a labhraíonn Spáinnis atá ag fulaint ag déanamh an obair is deacra ach fós is cuma cén dath atá ar dhuine tá dúshaothrú ag boomáil. Deregulation a ghlaoíonn siad air anseo ag rá go mbeidh sé go maith d’eacnamaíocht na tíre. Níos mó airgead do ghrúpa beag (bán, ar ndóigh) agus cearta imithe do na daoine a dhéanann an obair atá i gceist.

Thug mé faoi dearadh go raibh rud éigin as bealach ar dtús nuair a chonaic mé nach raibh cathaoireacha le fáil do na cashiers sna siopaí sa tír seo. Bhí ionadh orm. Chuala mé uathu go gceapann na daoine i gceannas  go mbeidís leisciúil dá mbeadh cathaoireacha acu. Bhí níos mó ionadh orm faoi sin. Ach chonaic mé é. Bhí an ceart acu. Sin a cheap na daoine i gceannas agus bhí siad ar buile liom gur cheistigh mé iad. Bhí sé soiléir dom i ngach áit (le eisceacht amháin) nach raibh meas ag na daoine i gceannas ar a lucht oibre. Fós ní fhéachann roinnt mhaith acu orainn mar dhaoine ach mar seans brabús a dhéanamh agus is cuma leo faoi chearta daonna gan dul ag caint ar cothrom na féinne ná meas.

Gach lá feicim an tinneas. Tháinig dlíodóir go dtí an scoil le bheith ina múinteoir. Cheap sí go raibh sé uafásach an chaoi inar labhair na  daoine i gceannas linn. D’aontaigh mé léi agus dúirt mé go raibh ‘Workers’ rights’ ag teastáil. “Oh, I’m not a worker” ar sise faoi uafás.

Bhí fear ag seinm ceol iontach ag an gcafé aréir agus duine ar bith ag tabhairt aird air. Ní aithníonn siad a luach. Bhí sé gránna mar thuig mé cén fáth. An iomarca airgead acu agus tógtha suas leo féin, ní thuigeann siad áilleacht níos mó.

Ag taobh an bhóthair feicim na fir cosúil le spalpíní fánacha ag fanacht ar bhodairí na tíre ag tíocht ina SUVs. Sna garrantaí feicim dream amháin cromtha ag piocadh glasraí nó tortha agus fear bán i gceannas orthu. Feicim na daoine a ghlanann na gáirdíní is na tithe ach a thagann agus a n-imíonn gan caint le daoine bána agus iad dofheicthe do na daoine saibhre. Tá sé seo fheicthe agam i SoCal. Tinneas SAM. Bheadh sé i bhfad níos measa in Arizona nó Mississippi.

slavesCinnte, níl comparáid ar bith leis sin agus an méid a d’fhulaing na daoine fadó sa scannán, rud a thuigeann daoine tar éis an scannán seo a fheiceáil. An fhírinne faoi dheireadh! Ach míníonn an scannán tinneas na tíre. Tá cuid mhaith daoine sa tír seo fós den meon aigne sin gur leo muidne cosúil le ‘property.’ Chonaic mé é. Is féidir fáil réidh le duine gan chúis i 49/50 Stáit. Níl “You’re fired” greannmhar ná ceart i gclár teilifíse ná sa saol.  Níl éinne siúrálta d’aon rud agus tá na daoine i gceannas sásta leis mar sin. Briseann siad saolta go rialta ag tabhairt amach ‘pink slips’ agus is cuma leo. Chonaic mé é ag tarlú os mo chomhair amach. Tinn. Tuigeann go leor, leor daoine anseo (agus chonaic mé é) má deireann siad aon rud i gcoinne an Boss go gcaillfidh siad a bpost. Is glacfann siad leis! Mar sin is féidir leis na bossanna a rogha rud a dhéanamh gan fhreagracht. Is beag áit ina bhfaightear ceardchumainn. Is scannal mór millteach é seo go léir. Bíonn an bua ag na daoine gan chroíthe sin muna stopann muid iad. Tá leigheas ag teastáil ón tír agus freagracht.

Tá trua agam do ghasúir sa tír seo. Tá ar go leor acu íoc as an oideachas a bhfuair siad ach níl post le fáil dóibh agus an tír a rá leo go gcaithfidh siad obair a dhéanamh gan pá mar ‘giving back’ don tír. Chuala mé an frása seo  ‘give back’ go minic sa scoil agus chuir sé isteach orm. Go minic bhí ar na páistí bochta obair a dhéanamh saor in aisce don scoil mar chuid den ‘giving back’ seo. Dúshaothrú a chuirim féin air. B’fhuath liom an tón sotalach ón bpríomhoide is bean amháin san oifig ag rá leo go raibh an t-ádh leo bheith ‘in America.’ Céard a thuig siadsan den cinéal saol a bhí ag na cailíní bochta seo? Mo mhallacht ar cheartaiseacht.

Tá áthas orm go raibh an pictiúrlann plódaithe agus go bhfaca an méid sin daoine é. Ní raibh ach trúir a shiúil amach as. Tá áthas orm go ndearna siad an scannán sa chéad áit. Tá áthas orm gur chuir an príomh-aisteoir a chroí ann. Tá súil le Dia agam go mbeidh Oscars le fáil dóibh mar tá sé tuillte go maith acu. Tá áthas orm gur inis siad an fhírinne mar ba chóir an scéal seo a insint.

Tá súil amach go dtiocfaidh athrú ar an tír mar fós tá daoine lán le gráin a cheapann gur olc an rud é gur theip ar an Deisceart  sa chogadh / go bhfuil sclábhaíocht imithe. Tá pionós corpartha fós i 19 Stáit agus coitianta sa deisceart agus cinnte ní hiad na páistí bána a fhaigheann an píonós is measa. Fiú i gCalifornia in áit nach bhfuil sé dleathach tógann na gárdaí páistí atá déanach don scoil agus ag iarraidh briseadh isteach ann go priosún go rialta. Tá faitíos ar na milliúin atá anseo gan pháipéirí cearta go dtiocfaidh na gárdaí ICE agus go gcuirfidh siad na tuismitheoirí ar ais go tír eile agus tá leanaí scartha óna tuismitheoirí. Páipéirí uait le cearta a bheith agat. Faitíos. Scartha ó do chlann. Seo iad na téamaí ón scannán agus tá daoine in aice liom fós mar sin. Is níor thosaigh mé fós ag caint faoi na priosúin agus an brabús agus sclábhaíocht a bhaineann leo. Níl ins na priosúin nua ach sclábhaíocht eile.

Níl mé ag dul ag insint céard a tharlaíonn sa scannán daoibh anseo. Déarfaidh mé é seo: ná caill é. Tá sé níos fearr ná an scannán The Separation agus b’shin an scannán ab fhearr le fada. .

Tá an tír (SAM) seo tinn. Tá an cúis soiléir anois. Léiríonn an scannán cé as a tháinig an tinneas go soiléir. Caithfidh muid a admháil os ard go bhfuil SAM bunaithe ar pheacaí uafásacha in áit Déithe a dhéanamh de Cholumbus agus an Bunreacht agus Manifest Destiny. Míle, míle buíochas le Steve Mc Queen, le gach aisteoir ann (go mór, mór Chiwetel Ejiofor agus Lupita Nyong’o) agus le Solomon Northop nach maireann. Scéal fíor-chumhachtach.

Uúaú! Dáiríre uúaú! Ard-mheas dóibh.

Patsy

Scannalach go raibh sé deacair dom ainm Lupita Nyong’o a fháil arlíne. Bhí sí i bhfad níos tábhachtaí ná Brad Pitt ann! Seanscéal!

Nóta: bhuaidh sí Oscar. Tuillte go maith aici!

Agus céard atá le foghlaim ón scannán?

Ná féach i dtreo eile nuair a thagann tú ar rud gránna ag tarlú. Féach air agus tuig agus tabhair cúnamh agus labhair amach chomh láidir agus is féidir leat go dtí go stopfaimid na diabhail a dhéanann an damáiste. Ní féidir fanacht ciúin agus dea-bhéasach níos mó. Basta le Yes, Sir agus Yes, Ma’am. Níl aon duine níos lú ná éinne eile. Tá ár cearta daonna uainn arís.

Marty Walsh – Méara Bostúin

Is é Marty Walsh (46) Méara Bostúin.

marty walshAGUS tá Gaeilge aige! Gaeilge abú!

Marty WalshDeirtear go raibh sé go maith ag ceangail pobail le chéile agus go raibh feachtas iontach aige agus go bhfuil éacht déanta aige anseo. Ach ní raibh sé ina aonar. Bhí níos mó ná 100 daoine ó Chonamara páirteacht san bhfeachtas a thosaigh in Aibreán anuraidh. Is thaisteal roinnt mhaith acu go Bostún le tacaíocht a thabhairt dó. Nach iontach an rud é bheith ilteangach freisin mar bhí Mike Newell ó Ros Muc in ann labhairt i Spáinnis ar an nguthán le daoine ann. Féir plé dó!

Marty campaignScúp do Athmhaidin!

Ní dhearna sé dearmad ar na hÉireannaigh agus a thuismitheoirí ó Chonamara.

Mary ó Ros Cíde, Ros Muc agus John (nach maireann) ó Chaladh Mhaínse, Carna.

walsh and parents

Éist: Ina chéad agallamh leis na meáin tar éis an bua, labhair Méara Marty Walsh as Gaeilge anseo

Seo a dúirt Méara Marty Walsh:

Tá an-áthas orm a bheith ceapaithe mar mhéara ar Bhostún.

Cuireann sé gliondar agus bród orm go bhfuil mé in ann freastal ar phobal Bostúin.

Agus tá mé an-bhuíoch do na daoine ar fad a thug cúnamh dom

agus a thogh mé le bheith i mo mhéara.

walsh familyPeter O’ Malley (Ros Muc), Marty Walsh (Méara Bostúin), Tom Conroy (Ros Muc) agus John Walsh (dearthair Marty)

Tá súil agam go bhfuil ár bpolaiteoirí in Éirinn ag féachaint agus ag éisteacht!

Déanaigí iarracht bhúr dteanga féin a labhairt!

Tá a mháthair Mary O’ Malley as Ros Muc ag caint faoi anseo san Agallamh idir 23:18 – 25:14 agus í iontach bródúil as, ar ndóigh.

marty bostunSeo an chéad agallamh a bhí aige leis na meáin tar éis an bua! Scúp i ndáiríre.

marty_walshDúirt sé freisin go mbeadh sé ag teacht ar cuairt go Conamara i 2014 agus tháinig. B’shin a chéad cuair oifigiúil taobh amuigh de na Stáit Aontaithe. Thug sé cuairt ar Ros Muc agus Carna freisin ar ndóigh.

Cuireann an scéal seo áthas ar mo chroí. Is cuimhin liom nuair a chuaigh mé ar turas go dtí an Capitol i Washington DC blianta ó shin agus b’é mo mhac féin  a bhí i gceannas ar an turas agus é ag míniú gach rud do na sluaite agus dúinne. Bhí mé fíor-bhródúil as. Is dlíodóir anois é. Ach níl sé éasca, an turas sin. Tuigim go raibh deacrachtaí ag Marty freisin agus ailse aige uair. Is mé ag éisteach le máthair Marty anseo, tháinig an turas agus an bród ar ais chugham.

walsh bidenJoe Biden leis an Marty Walsh ceart 🙂 Ghlaoigh sé ar Martin Walsh eile le comhghairdeas eile a rá leis. Oops

Rinne an Teach Bán an botún céanna

Comhghairdeas ó chroí dó agus súil agam go bhfuil siad ag ceiliúradh an nóiméad stairiúil seo.

Samhain: Féile Ceilteach

Samhain: Athbhliain Cheilteach leath bealach idir cónocht an fhómhair agus grianstad an gheimridh. Thángamar ar an saol seo ó áit dhorcha. Tosnaíonn an bhliain dorcha leis an nGeimhreadh. Tús na bliana sa domhan Ceilteach, Samhain. Am le bheith ag déanamh spraoi. Seo mar a chonaic Outlander é:

Druid dance 1

Ceol le fáil anseo


Damhsa

B’fhearr liom fhéin Rince Mór na Tine a dhéanamh an tráth seo. Cuir lampaí láimhe ar an urlár sa lár. Mar atá sé sa leabhar ‘ár rincí foirne’ ach ag cur lámha suas agus síos le gach 123 go fonnmhar ag an tús. Fág amach an cuid deireanach (malartú áite) agus tosaigh arís. Tóg na lampaí ón lár agus bí ag casadh isteach agus amach, ar dheis agus ar ais agus araile. Lean an treo den damhsa agus ag casadh i gconaí in áit na gnáthchéimeanna. Cuir suas an lampa sa lár agus le do bholg ag an imeall. An-taitneamhach!


Féile

Samhain, Imbolg, Bealtaine, agus Lúnasa: sin na féilte móra againne. Aos Sí agus na mairbh ag siúl thart leis na beo ar Oíche Shamhna agus b’fhearr meas agus fáilte a chur rompu le bia agus deoch. Ach ná lig dóibh tú a aithint. Cuir culaith ort nach dtuigfidh siad cé atá ann. Ansin bí ag spraoi agus ag ceiliúradh leo i gcónaí le meas.

New GrangeAnocht tagann na mairbh agus na daoine beaga amach, na sí ó rath is lios ar fud na tíre. Bí ag ceiliúradh agus ag déanamh spraoi agus meas agaibh i gcónaí do na daoine maithe.


Donn, Tiarna na Marbh

Is é Donn (Mil Éspaine nó Seang), Tiarna na marbh. Bhí Donn i gceannas ar a dhearthaireacha Amergin, Ir, Heremon, Arranan, Colpa agus Heber a tháinig go hÉirinn fadó ag lorg díoltais. Ba iad na hArdríthe (dearthaireacha & garmhic do Dhagda) Éthur mac Cuill, Tethur mac Cecht agus Cethur mac Greine a mharaigh gaol leo, Ith. Chuaigh Donn le caint leis na banríonacha Banba, Fodhla agus Ériu  ag Teamhair ar dtús.  Dúirt Ériu leo go mbeadh an t-ádh leo in Éirinn agus bhí Amergin an-sásta leis sin ach mhaslaigh Donn í ag rá nach raibh sé buíoch as a dúirt sí ach as a Déithe féin. Dúirt Éiriú ansin nach mbeadh an t-ádh mar gheall ar an masla sin. Ná maslaigh na mná! Fuair Donn bás ar Theach Duinn amach ón gcósta is tá cónaí air ansin anois mar Thiarna na Marbh. Seo a theach, carraig san fharraige  in aice le hOileán Baoi.

 

Bull Rock DurseyAr oícheanta stoirmiúla, bíonn sé ag marcaíocht ar chapall bán agus deireann daoine, ‘Tá Donn ar muir anocht.’ Bíonn na mairbh ag siúl thart ar fud na tíre mar scáilí go dtí go gcloiseann siad Corn Dhuinn ag Samhain ag glaoch orthu teacht go dtí a theach agus uaidh sin thar farraige go dtí an domhan eile.


Amárach beidh na spioraid ar ais ina mbailte féin. Anocht, bí ag spraoi leo faoin ngealach. Bí beannaithe.


Tá nós cosúil le samhain ag go leor cultúir: fáilte a chur roimh na mairbh uair sa bhliain. Anseo i California tá an Día de los muertos láidir agus spraoi agus craic ann chomh maith le meas do na mairbh. Nach maith sin.


Ach inniu agus mé ag scríobh faoin miotaseolaíocht álainn, ársa atá againn feicim aineolas ón Vatacáin a deireann go bhfuil Samhain ‘evil’. Ba chóir go mbeadh náire orthu ach ní bheidh ar ndóigh. OSNA!

Dolmainí sa Choiré